Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego (STJ) w sprawie odpowiedzialności za nadzór środowiskowy

W niedzielę, 27 września 2026 r., Sąd Najwyższy Brazylii (STJ) opublikował orzeczenie, w którym doprecyzował zasady odpowiedzialności organów państwowych za szkody środowiskowe. Sąd potwierdził, że odpowiedzialność państwa za zaniechanie kontroli ma charakter subsydiarny i opiera się na zasadzie winy (odpowiedzialność podmiotowa). Oznacza to, że organ państwowy odpowiada za szkody wywołane przez prywatne podmioty dopiero wtedy, gdy poszkodowany wykaże omylność lub bezczynność urzędników.

Brazylia na Nowojorskim Tygodniu Klimatycznym (Climate Week NYC)

Brazylijskie Ministerstwo Środowiska i Zmian Klimatu (MMA) pod przewodnictwem Marina Silvy zaprezentowało w Nowym Jorku globalną inicjatywę finansowania ochrony lasów tropikalnych oraz walki z przestępczością środowiskową. Zaprezentowano mechanizm funduszu wspierającego kraje posiadające lasy deszczowe w oparciu o wskaźniki zachowania bioróżnorodności i spadku wylesiania.

Analiza programów środowiskowych przed wyborami prezydenckimi

Organizacje pozarządowe i eksperci z Observatório do Clima opublikowali w tym tygodniu szczegółową analizę programów wyborczych głównych kandydatów na urząd prezydenta. Raport wskazuje na drastyczne różnice w podejściu do transformacji energetycznej, ochrony Amazonii oraz polityki wylesienia między obozem rządzącym a opozycją.

Spadek tempa wylesienia Amazonii i prognozy emisji CO₂

W najnowszych podsumowaniach instytutu INPE i Observatório do Clima wskazano, że systematyczny spadek powiadomień o wylesianiu w Amazonii przyczyni się do obniżenia całkowitych brazylijskich emisji gazów cieplarnianych o około 8%. Spadek wycinki w sektorze użytkowania gruntów szacowany jest na 15–20%, co stanowi jeden z najważniejszych punktów brazylijskiej polityki klimatycznej.

Źródła:

https://www.stj.jus.br

https://www.gov.br

https://oc.eco.br

https://avozdaserra.com.br

https://www.climatescorecard.org

Sukces rządu: Ostrzeżenia przed wylesianiem Amazonii na historycznym minimum

Brazylijski Narodowy Instytut Badań Kosmicznych (INPE) opublikował najnowsze dane z satelitarnego systemu Deter (Real-Time Deforestation Detection System), które potwierdzają bezprecedensowy spadek niszczenia puszczy.

Liczba alertów dotyczących wylesiania w Amazonii spadła do 2874 km², co stanowi aż 36-procentowy regres w porównaniu do ubiegłego roku (4495 km²). To najniższy wynik w historii prowadzenia tych pomiarów.

Minister środowiska Marina Silva wskazuje, że wzmocnienie kontroli terenowych, surowe sankcje oraz skoordynowane programy klimatyczne z samorządami lokalnymi przynoszą realne skutki. Istnieje ogromna szansa, że cały rok 2026 zamknie się z najniższym wskaźnikiem deforestacji od 1988 roku. Spadek wycinki odnotowano również w sąsiednim ekosystemie sawanny Cerrado.

Raport Global Witness: Brazylia drugim najniebezpieczniejszym krajem dla ekologów

W minioną środę (16 września) pozarządowa organizacja Global Witness opublikowała swój coroczny raport dotyczący bezpieczeństwa aktywistów klimatycznych. Dane rzucają cień na wizerunek kraju jako lidera zielonej transformacji.

Brazylia zajęła drugie miejsce na świecie (zaraz za Kolumbią) pod względem liczby morderstw działaczy ekologicznych. W ubiegłym roku życie straciło tam 26 obrońców przyrody.

Najwięcej zbrodni odnotowano w stanach Rondônia oraz Pará (które bezpośrednio graniczą z Amazonią). Ofiarami padają najczęściej przedstawiciele rdzennej ludności oraz drobni rolnicy rodzinni, którzy stają w obronie swoich ziem przed nielegalnym zagarnianiem terytoriów przez kartele drzewne, mafie wydobywcze (nielegalne kopalnie złota) i wielki agrobiznes.

Najgorsza susza od 91 lat paraliżuje stany São Paulo i Mato Grosso do Sul

Podczas gdy Amazonia notuje spadek wycinek, południowo-środkowa część kraju boryka się z dramatycznymi skutkami zmian klimatycznych. Regiony rolnicze i zurbanizowane dotknęła największa susza od niemal stulecia.

Ostatnia pora deszczowa (listopad – marzec) była najuboższa w opady od dwóch dekad. W rezultacie miliony mieszkańców stanu São Paulo oraz Mato Grosso do Sul mierzą się z przerwami w dostawach wody.

Ponieważ miks energetyczny Brazylii w ogromnym stopniu opiera się na hydroelektrowniach, drastycznie niski poziom wód w zbiornikach retencyjnych zmusza operatorów do ostrzegania przed masowymi blackoutami. Susza niszczy uprawy agrobiznesu i sprzyja powstawaniu lokalnych pożarów wielkopowierzchniowych.

 Nowa polityka minerałów krytycznych: Zielona transformacja bez „stref poświęcenia”

17 września weszły w życie kluczowe ramy prawne nowej Krajowej Polityki Minerałów Krytycznych, która ma połączyć boom na wydobycie surowców do transformacji energetycznej (np. litu czy metali rzadkich) z restrykcyjną ochroną środowiska.

Rząd powołał specjalną radę przy Prezydencie RB i wprowadził tzw. Certyfikat Minerałów Niskoemisyjnych. Nowe prawo ma wymusić na korporacjach pełną identyfikowalność i transparentność łańcuchów dostaw, dialog z lokalnymi społecznościami oraz unikanie tworzenia dewastujących środowisko „stref poświęcenia” (ang. sacrifice zones).

Prezydent Lula da Silva odniósł się do niedawnego przejęcia jedynej komercyjnej kopalni metali rzadkich w kraju (Serra Verde) przez amerykańskich inwestorów, deklarując: „Złoto opuściło kiedyś Brazylię pozostawiając dziury w ziemi, pałace w Portugalii i fabryki w Anglii. Nie pozwolimy powtórzyć tej historii”. Prawo ma wymusić przetwarzanie surowców na miejscu w Brazylii zamiast eksportu surowej rudy.

Nauka: Ochrona istniejących lasów jest tańsza niż ich odtwarzanie

17 września w prestiżowym czasopiśmie Science opublikowano przełomowe, wieloletnie badania przeprowadzone przez Sustainable Amazon Network (Rede Amazônia Sustentável). Naukowcy zbadali najbardziej efektywne sposoby ochrony bioróżnorodności i wiązania węgla w puszczy.

Badanie dowodzi, że utrzymanie i bezwzględna ochrona nienaruszonych dotąd lasów tropikalnych jest znacznie bardziej opłacalna pod kątem ekonomicznym i klimatycznym niż kosztowne programy późniejszego zalesiania i renowacji zdegradowanych gruntów. Autorzy zaapelowali do międzynarodowych rynków mięsa i soi, by wzięły odpowiedzialność za niszczenie obrzeży lasów Amazonii.

Źródła:

https://oc.eco.br

https://www.c40.org

https://news.mongabay.com

https://www1.folha.uol.com.br

https://www.bankier.pl

https://www.climateaction.org

Nowy pakt na rzecz „Gospodarki Żywej Puszczy” w Marajó

11 września rząd Brazylii (Ministerstwo Środowiska i Zmian Klimatu – MMA) wraz z ruchem ludów rdzennych i tradycyjnych społeczności zbierackich (CNS) oraz University College London (UCL IIPP) podpisali w archipelagu Marajó nową inicjatywę ekonomiczno-ekologiczną. Pakt zakłada stworzenie unikalnego modelu gospodarczego, który mierzy i finansowo wynagradza wartość pracy ludności lokalnej w zachowaniu bioróżnorodności Amazonii, rezygnując z traktowania lasu wyłącznie jako zasobu surowcowego lub rynku kredytów węglowych.

Susze i skrajne zjawiska pogodowe w rolnictwie

W bieżącym tygodniu nasiliła się dyskusja na temat wpływu fal upałów i suszy w południowej oraz środkowo-zachodniej części Brazylii. Ponieważ wylesianie zaburza tzw. „latające rzeki” (prądy powietrzne przenoszące parę wodną z Amazonii na południe), w wielu regionach rolniczych spadek opadów uderza w zbiory soi i kukurydzy. W odpowiedzi rząd oraz organizacje biznesowe przygotowują inicjatywy mające na celu przywrócenie wartości produkcyjnej od 80 do 100 milionów hektarów gruntów zdegradowanych zamiast dalszej wycinki dziewiczych terenów.

Przedsięwzięcia miejskie: Program „Arboriza Cidades”

Ministerstwo Środowiska zaktualizowało harmonogramy krajowego programu z hiszpańską i lokalną współpracą, ukierunkowanego na zieloną transformację brazylijskich miast. Projekt ma na celu zwiększenie zadrzewienia w miastach, tworzenie miejskich mikroklimatów oraz przeciwdziałanie powstawaniu tzw. wysp ciepła w metropoliach takich jak São Paulo czy Rio de Janeiro.

Polityczny spór o infrastrukturę (Droga BR-319)

W kuluarach politycznych wraca spór między ekologami a resortem transportu wokół asfaltowania kluczowych odcinków autostrady BR-319 (łączącej Manaus z Porto Velho). Działacze ekologiczni i naukowcy ostrzegają, że brak rygorystycznych licencji środowiskowych dla tej inwestycji może zniweczyć dotychczasowe sukcesy rządu w ograniczeniu spadku wycinki lasów i doprowadzić do nowej fali nielegalnego zajmowania gruntów.

Źródła:

https://krolowasuperstarblog.wordpress.com

https://noticias.uol.com.br

https://www.agroberichtenbuitenland.nl

Działania środowiskowe w Brazylii koncentrują się na obchodach Dnia Amazonii (5 września), walce ze skutkami suszy oraz przygotowaniach do nadchodzącego szczytu klimatycznego COP30 w Belém.

Obchody Dnia Amazonii i nowe plany miejskie

Z okazji Dnia Amazonii brazylijskie samorządy we współpracy z rządem federalnym i międzynarodowymi sieciami (m.in. C40) zaprezentowały ambitne plany klimatyczne:

Inicjatywa miast Amazonii. Miasta takie jak Belém, Rio Branco, Porto Velho czy Parintins wdrażają nowe programy lokalnego zarządzania klimatycznego.

Gospodarka odpadami i elektromobilność

Kluczowe projekty dotyczą redukcji emisji metanu z odpadów organicznych oraz elektryfikacji transportu miejskiego, co ma przygotować region do roli gospodarza globalnych rozmów klimatycznych.

Ochrona terytoriów rdzennych i transformacja energetyczna

W regionie Alto Rio Negro zainstalowano nowe systemy fotowoltaiczne w odległych wioskach ludu Janomamów (m.in. w Maturacá). Celem inicjatyw jest wycofanie wysoko emisyjnych generatorów diesla i zapewnienie stabilnej energii dla szkół oraz placówek medycznych bez naruszania struktury lasu.

Dane o wylesianiu (DETER/INPE)

Podsumowania z przełomu sierpnia i września wskazują na utrzymanie się pozytywnego trendu w spowolnieniu wycinki: Liczba alertów wycinki w Amazonii spadła do historycznie niskich poziomów. Ograniczenie dewastacji lasu pozwoliło zapobiec znacznej emisji CO2.

Mimo dobrych wyników państwowych służb, ekolodzy wskazują na rosnące ryzyko ze strony projektów infrastrukturalnych (np. utwardzania dróg wewnątrz puszczy) oraz pożarów wywoływanych przez utrzymujące się wysokie temperatury.

Spór legislacyjny wokół prawa ochrony przyrody

W parlamencie trwa spór między stronnictwem proekologicznym a lobby rolniczym (bancada ruralista):

Posłowie debatują nad projektem przepisów mających na celu złagodzenie wymogów licencyjnych dla inwestycji infrastrukturalnych oraz zmianami w Kodeksie Leśnym.

Organizacje pozarządowe (m.in. Observatório do Clima) ostrzegają, że osłabienie uprawnień agencji IBAMA może przekreślić dotychczasowe sukcesy w walce z wylesianiem.

Źródła:

https://swiatoze.pl

https://zielony.onet.pl

https://www.c40.org

https://www.infoans.org

https://oc.eco.br

Rekordowy spadek wylesiania Amazonii

Wycinka brazylijskiej Amazonii spadła do najniższego poziomu od 2015 roku. Według najnowszych danych satelitarnych, roczny wskaźnik deforestacji obniżył się do 4315 km², co oznacza redukcję o aż 68% w porównaniu z krytycznym szczytem z 2022 roku. 

 Rząd prezydenta Luli da Silvy przypisuje ten sukces bezwzględnej walce z nielegalnym górnictwem, nielegalnym wyrębem drzew oraz dzikim zajmowaniem ziemi przez rolników.
Eksperci szacują, że dzięki skuteczniejszemu monitoringowi całkowita emisja gazów cieplarnianych Brazylii spadnie w 2026 roku o ok. 8%. 

Spór o "ustawę dewastacyjną" i presja na rynek węgla

W brazylijskiej polityce wrze wokół tzw. Ustawy Dewastacyjnej (dotyczącej poluzowania licencjonowania środowiskowego dla dużych inwestycji), która spotyka się z ogromnym oporem organizacji pozarządowych. 

Zablokowany rynek handlu emisjami

W parlamencie utknęła kluczowa ustawa regulująca krajowy rynek uprawnień do emisji dwutlenku węgla. Senat odłożył głosowanie, co wywołuje zaniepokojenie inwestorów liczących na eksport certyfikatów węglowych. 

Ziemie rdzenne jako tarcza ochronna

Analizy opublikowane w tym miesiącu potwierdzają, że terytoria zamieszkiwane przez społeczności tubylcze (np. lud A'uwẽ Xavante) pozostają nienaruszone pod względem ekologicznym, skutecznie opierając się presji otaczającego ich mega rolnictwa i upraw soi. Prezydent znajduje się pod silną presją, aby sfinalizować demarkację sześciu kolejnych takich obszarów.
Ekologiczny paradoks: Wielkie odkrycie ropy u ujścia Amazonki

Środowisko aktywistów alarmuje w związku z oficjalnymi komunikatami państwowego giganta Petrobras oraz administracji państwowej dotyczących potwierdzenia gigantycznych złóż ropy naftowej u ujścia Amazonki. Projekt ten budzi ogromne kontrowersje, ponieważ eksploatacja tak wrażliwego ekosystemu morskiego i rzecznego stoi w bezpośredniej sprzeczności z deklaracjami Brazylii o dążeniu do neutralności klimatycznej.

Surowce krytyczne pod lupą ekologów

W debacie publicznej mocno wybrzmiewa temat surowców krytycznych (takich jak lit czy nikiel), które są niezbędne do globalnej transformacji energetycznej. Eksperci i publicyści apelują do rządu w Brasílii, by procesy wydawania pozwoleń na nowe kopalnie uwzględniały skumulowany, niszczycielski wpływ na całe zlewnie rzek, a nie tylko na pojedyncze obszary wydobywcze, chroniąc tym samym lokalną biosferę przed degradacją.

Źródła:

https://www.businessgreen.com

https://www.climatescorecard.org

https://www.climatechangenews.com

https://conectas.org

https://countercurrents.org/

https://www.riotimesonline.com

https://valorinternational.globo.com

miragenews.com/

Odkrycie złóż ropy u ujścia Amazonki i konflikt z ekologami

Koncern Petrobras potwierdził wykrycie znacznych złóż węglowodorów w głębokich wodach oceanicznych w rejonie tzw. Margem Equatorial, ok. 175–180 km od wybrzeża stanu Amapá.

Prezydent Luiz Inácio Lula da Silva określił odkrycie jako „paszport do przyszłości”, podkreślając potrzebę zapewnienia suwerenności energetycznej.

Koalicja organizacji pozarządowych Observatório do Clima oraz działacze na rzecz praw ludności rdzennej ostrawo skrytykowali wiercenia. Wskazują na ryzyko dla wrażliwego ekosystemu ujścia Amazonki oraz brak powszechnych konsultacji społecznych.

Spadek wskaźników wyludniania Amazonii (DETER/INPE)

Dane wywiadu satelitarnego. Najnowsze odczyty z systemu DETER opublikowane przez państwowy instytut INPE wskazują, że roczne alerty o wylesianiu w Brazylijskiej Amazonii spadły do najniższego poziomu od ponad dekady.

Przyczyny: Spadek o ponad 33% r/r przypisuje się wzmożonym kontrolom prowadzonym przez agencję IBAMA oraz rygorystycznemu egzekwowaniu prawa na terenach chronionych i obszarach rdzennych.

Ostrzeżenia klimatyczne: Zagrożenie pożarowe w puszczy

Badacze i meteorolodzy zwracają uwagę na narastające ryzyko pożarów w drugiej połowie roku. Nawet przy ograniczeniu wycinki rosnące temperatury i lokalne susze stwarzają tinder-box dla łatwo rozprzestrzeniającego się ognia.

Ministerstwo Środowiska pod kierownictwem Mariny Silvy wzmacnia mobilne brygady strażackie i systemy wczesnego ostrzegania w stanach Pará.

Źródła:

https://www.aman-alliance.org

https://www.positive.news

https://insideclimatenews.org

Wyzwanie dla Moratorium Sojowego (Orzeczenie Sądu Najwyższego)

Przełomowa decyzja prawna 13 sierpnia Sąd Najwyższy Brazylii utrzymał w mocy stanowe przepisy (m.in. ze stanu Mato Grosso), które znoszą ulgi podatkowe dla firm przestrzegających tzw. Moratorium Sojowego. Moratorium, trwające od 2006 roku, zakazywało skupu soi pochodzącej z obszarów w Amazonii wylesionych po 2008 roku.

Reakcje ekologów Przedstawiciele organizacji Greenpeace oraz WWF ostrzegają, że osłabienie moratorium w średniej perspektywie grozi odwróceniem dotychczasowych sukcesów w walce z wylesianiem i może otworzyć drogę do wycinki ponad 1,4 mln hektarów lasów deszczowych pod nowe uprawy.

Złagodzenie pożarów i historyczny spadek wylesiania (Dane INPE)

Spadek alertów DETER Opublikowane na początku sierpnia i podsumowywane w tym tygodniu dane agencji INPE wykazały, że roczny wskaźnik alertów wylesiania w Amazonii spadł do rekordowo niskiego poziomu 2874 km² (spadek o 36% w porównaniu z rokiem poprzednim).

Mniejsza skala wycinek przyczyniła się do istotnej redukcji zarzewi pożarów w pierwszej połowie sierpnia w porównaniu ze średnią z ostatnich lat.

Widmo „Super El Niño” i zagrożenie suszą dla Amazonii

Prognozy klimatologów 14 sierpnia instytuty meteorologiczne oraz czołowi naukowcy (m.in. prof. Carlos Nobre z Uniwersytetu w São Paulo) ostrzegli przed nadchodzącym apogeum zjawiska El Niño, które przypadnie na końcówkę roku.

Opóźnienie pory deszczowej i skrajnie niskie poziomy rzek tworzą ryzyko głębokiej suszy w dorzeczu Amazonki na przełomie 2026 i 2027 roku, co zagraża lokalnym ekosystemom i zwiększa podatność wysuszonych lasów na pożary.

Północno-wschodni zimowy upał („Veranico”)

Zjawisko klimatyczne W dniach 12–19 sierpnia duża część kraju uległa falom gorąca w środku południowoamerykańskiej zimy. Brazylijska agencja Climatempo prognozuje w stanach Środkowego Zachodu, Północy i Północnego Wschodu (m.in. Mato Grosso, Goiás i Tocantins) temperatury przekraczające 42°C.

Nietypowe upały i skrajnie niska wilgotność powietrza drastycznie podnoszą ryzyko samoistnych pożarów roślinności w regionach Caatinga i Cerrado.

Ochrona bioróżnorodności morskiej

Powrót Długopłetwców (Humpback Whales) u wybrzeży Rio 12 sierpnia brazylijscy biolodzy morscy poinformowali o rekordowej populacji wielorybów obserwowanych u wybrzeży stanu Rio de Janeiro. Pomyślne odrodzenie gatunku wywołało jednak debatę na temat potrzeby wprowadzenia ścisłych regulacji dotyczących turystyki obserwacyjnej, aby zapobiec płoszeniu zwierząt przez łodzie turystyczne.

Podsumowanie Tydzień upłynął pod znakiem starcia pomiędzy sukcesami rządu w ograniczaniu wylesiania a nowym zagrożeniem prawnym ze strony lobby rolniczego, przy jednoczesnym narastaniu obaw przed nadchodzącą suszą klimatyczną

Źródła:

https://www.thepigsite.com

https://news.mongabay.com

https://oc.eco.br

https://www.theguardian.com

Wydarzeniem tygodnia jest historyczny spadek wskaźników wyludniania Amazonii, choć kraj zmaga się jednocześnie z gwałtownymi zjawiskami pogodowymi na południu. Więcej tutaj.

Rekordowo niska deforestacja w Amazonii

Najlepsze dane w historii pomiarów. Narodowy Instytut Badań Kosmicznych (INPE) ogłosił pod koniec tygodnia dane z systemu DETER za rok oszczędnościowy (sierpień 2025 – lipiec 2026). Wytworzone alerty wycinki objęły 2 874 km², co oznacza spadek o ok. 37% w porównaniu z rokiem ubiegłym i najniższy wynik od 2016 roku.

Krok do celu na 2030 rok. Prezydent Lula da Silva uznał te liczby za dowód na to, że obietnica całkowitego wyeliminowania nielegalnej wycinki do 2030 r. jest realna. Według szacunków Observatório do Clima, spadek wycinki w ostatnich latach zapobiegł emisji ponad 2,2 mld ton CO2.

Presja polityczna i krytyka. Mimo sukcesu, ekolodzy wskazują na sprzeczności w polityce rządu – np. na kontrowersyjne plany wydobycia ropy u ujścia Amazonki oraz opór środowisk agrobiznesu w parlamencie wobec dalszego zaostrzania prawa ochronnego.

Poważny cyklon na południu kraju (Rio Grande do Sul)

Atak „cyklonu bombowego”. Południowe i południowo-wschodnie rejony Brazylii nawiedził silny system frontowy z gwałtownym cyklonem ekstratropikalnym. W stanie Rio Grande do Sul ponad 1 800 osób musiało opuścić swoje domy, ucierpiało ponad 100 gmin, a w miejscowości Pedro Osório odnotowano lokalne tornado. Eksperci zwracają uwagę na coraz częstszą i bardziej intensywną dynamikę ekstremalnych zjawisk pogodowych w tej części Ameryki Południowej. Więcej tutaj.

Wyraźny spadek obszarów dotkniętych pożarami

Efekt chłodniejszej La Niña i kontroli. Po katastrofalnych pożarach z lat 2023–2024, najnowsze dane wykazują gwałtowny spadek powierzchni dotkniętej pożarami w Amazonii i Pantanalu.

Mniej opału dla ognia. Mniejsza skala wycinki drzew oznacza mniej suchych pozostałości w lasach, co w połączeniu ze sprzyjającymi warunkami meteorologicznymi uchroniło znaczne obszary przed niekontrolowanym ogniskiem pożarów.

Kwestie ekologiczne w relacjach międzynarodowych

Naciski ze strony USA i UE. Kwestie ochrony środowiska stają się osią sporów handlowych. Podczas gdy UE zaostrza wymogi dotyczące braku powiązań importowanych towarów z deforestacją (co rzutuje na brazylijski eksport rolny), w relacjach z USA pojawiają się zarzuty o niewystarczającą egzekucję prawa wobec nielegalnego weryfikowania gruntów.

Podsumowanie. Brazylijskie służby ochrony środowiska odnotowują przełomowe sukcesy w walce z wycinką Amazonii, ale wyzwania związane ze zmianami klimatu (ulewy i cyklony na południu) oraz politycznym oporem agrobiznesu pozostają bardzo wysokie.

1. Wycinka Amazonii spadła do najniższego poziomu od dekady

Instytut Badań Przestrzennych (INPE) ogłosił najnowsze dane dotyczące wskaźników deforestacji. W pierwszej połowie 2026 roku powierzchnia wyciętych lasów w brazylijskiej Amazonii spadek o 38% w porównaniu z tym samym okresem poprzedniego roku.

• Najlepszy wynik od 10 lat: To najniższy poziom wskaźnika wycinki od dekady, co rząd Luli da Silvy uznaje za swój ogromny sukces polityczny.

• Spadek pożarów: Z danych sieci MapBiomas wynika również, że w minionym sezonie liczba pożarów w Amazonii spadła do rekordowo niskich poziomów.

• Uwaga na super El Niño: Mimo dobrych wieści, naukowcy ostrzegają przed nadchodzącym zjawiskiem "super El Niño" w drugiej połowie roku, które może przynieść susze i powrót zagrożenia pożarowego.

2. Upadek paktu sojowego – wizja utraty "milionów boisk piłkarskich" lasu

Choć dane statystyczne są obiecujące, prestiżowy dwutygodnik Science opublikował w minionym tygodniu niepokojący raport naukowców z USA i Brazylii.

Ostrzegają oni przed skutkami rozpadu tzw. Amazon Soy Moratorium (ochotniczego paktu branży rolniczej zabraniającego skupu soi z terenów wylasowanych po 2008 roku). Badacze szacują, że jeśli rząd nie wprowadzi twardych regulacji prawnych zastępujących umowę rynkową, Amazonia w ciągu najbliższych 10 lat może stracić nawet 1,4 mln hektarów lasu (obszar odpowiadający 2 milionom boisk do piłki nożnej) pod uprawy soi.

3. Gwałtowne burze na południu i spór o prawo środowiskowe

W stanie Rio Grande do Sul oraz Santa Catarina w ostatnich dniach ogłoszono alerty najwyższego stopnia przed ekstremalnymi zjawiskami pogodowymi – wiatrem przekraczającym 100 km/h, ulewami i ryzykiem lokalnych trąb powietrznych.

• Wydarzenia te wywołały ostrą debatę polityczną. W poniedziałek Brazylijskie Stowarzyszenie Agrobiznesu (ABAG) zaapelowało do rządu o pilne zwiększenie funduszy na zarządzanie kryzysowe i ochronę przed skutkami zmian klimatycznych.

• Postawa branży wywołała oburzenie ekologów i organizacji pozarządowych. Wskazują oni na hipokryzję sektorów rolniczych, które równolegle lobbują za liberalizacją przepisów dotyczących wydawania licencji środowiskowych (licenciamento ambiental), co obecnie jest zaskarżane w Sądzie Najwyższym przez partie zielonych i organizacje rdzennych mieszkańców (APIB).

4. 10 lat elektrowni Belo Monte i spór o rzekę Xingu

W paraskim rejonie Amazonii powraca temat kontrowersyjnej zapory i elektrowni wodnej Belo Monte. Z racji przypadającego 10-lecia jej funkcjonowania ruszył proces odnawiania licencji środowiskowej.

Lokalne społeczności i ekolodzy domagają się drastycznego zwiększenia tzw. przepływu biologicznego na rzece Xingu. Obecnie tama zatrzymuje nawet 70% wody, co doprowadziło do załamania lokalnego ekosystemu, wymierania ryb i uderzyło w tradycyjne rybołówstwo.

5. Fauna pod presją: Tracajá na liście zagrożonych

Organizacja Mongabay opublikowała najnowszy raport dotyczący bioróżnorodności. Po raz pierwszy na oficjalną listę gatunków zagrożonych wyginięciem trafił tracajá (słodkowodny żółw z dojrzecza Amazonki). Zagrażają mu kłusownictwo, utrata siedlisk oraz zmiany poziomu wód w rzekach wywołane zmianami klimatu i budową zapór.

1. Wycinka Amazonii spadła do najniższego poziomu od dekady

Instytut Badań Przestrzennych (INPE) ogłosił najnowsze dane dotyczące wskaźników deforestacji. W pierwszej połowie 2026 roku powierzchnia wyciętych lasów w brazylijskiej Amazonii spadek o 38% w porównaniu z tym samym okresem poprzedniego roku.

• Najlepszy wynik od 10 lat: To najniższy poziom wskaźnika wycinki od dekady, co rząd Luli da Silvy uznaje za swój ogromny sukces polityczny.

• Spadek pożarów: Z danych sieci MapBiomas wynika również, że w minionym sezonie liczba pożarów w Amazonii spadła do rekordowo niskich poziomów.

• Uwaga na super El Niño: Mimo dobrych wieści, naukowcy ostrzegają przed nadchodzącym zjawiskiem "super El Niño" w drugiej połowie roku, które może przynieść susze i powrót zagrożenia pożarowego.

2. Upadek paktu sojowego – wizja utraty "milionów boisk piłkarskich" lasu

Choć dane statystyczne są obiecujące, prestiżowy dwutygodnik Science opublikował w minionym tygodniu niepokojący raport naukowców z USA i Brazylii.

Ostrzegają oni przed skutkami rozpadu tzw. Amazon Soy Moratorium (ochotniczego paktu branży rolniczej zabraniającego skupu soi z terenów wylasowanych po 2008 roku). Badacze szacują, że jeśli rząd nie wprowadzi twardych regulacji prawnych zastępujących umowę rynkową, Amazonia w ciągu najbliższych 10 lat może stracić nawet 1,4 mln hektarów lasu (obszar odpowiadający 2 milionom boisk do piłki nożnej) pod uprawy soi.

3. Gwałtowne burze na południu i spór o prawo środowiskowe

W stanie Rio Grande do Sul oraz Santa Catarina w ostatnich dniach ogłoszono alerty najwyższego stopnia przed ekstremalnymi zjawiskami pogodowymi – wiatrem przekraczającym 100 km/h, ulewami i ryzykiem lokalnych trąb powietrznych.

• Wydarzenia te wywołały ostrą debatę polityczną. W poniedziałek Brazylijskie Stowarzyszenie Agrobiznesu (ABAG) zaapelowało do rządu o pilne zwiększenie funduszy na zarządzanie kryzysowe i ochronę przed skutkami zmian klimatycznych.

• Postawa branży wywołała oburzenie ekologów i organizacji pozarządowych. Wskazują oni na hipokryzję sektorów rolniczych, które równolegle lobbują za liberalizacją przepisów dotyczących wydawania licencji środowiskowych (licenciamento ambiental), co obecnie jest zaskarżane w Sądzie Najwyższym przez partie zielonych i organizacje rdzennych mieszkańców (APIB).

4. 10 lat elektrowni Belo Monte i spór o rzekę Xingu

W paraskim rejonie Amazonii powraca temat kontrowersyjnej zapory i elektrowni wodnej Belo Monte. Z racji przypadającego 10-lecia jej funkcjonowania ruszył proces odnawiania licencji środowiskowej.

Lokalne społeczności i ekolodzy domagają się drastycznego zwiększenia tzw. przepływu biologicznego na rzece Xingu. Obecnie tama zatrzymuje nawet 70% wody, co doprowadziło do załamania lokalnego ekosystemu, wymierania ryb i uderzyło w tradycyjne rybołówstwo.

5. Fauna pod presją: Tracajá na liście zagrożonych

Organizacja Mongabay opublikowała najnowszy raport dotyczący bioróżnorodności. Po raz pierwszy na oficjalną listę gatunków zagrożonych wyginięciem trafił tracajá (słodkowodny żółw z dojrzecza Amazonki). Zagrażają mu kłusownictwo, utrata siedlisk oraz zmiany poziomu wód w rzekach wywołane zmianami klimatu i budową zapór.